หากพูดถึงความอ้วนหลายคนอาจจะนึกถึงเรื่องรูปลักษณ์ ความสวย ความหล่อภายนอก แต่ความอ้วนเป็นปัญหาสุขภาพที่สำคัญที่หลายคนอาจจะมองข้ามไป จนกลายเป็น “โรคอ้วน” ในที่สุดและเป็นปัจจัยที่นำไปสู่โรคอื่นๆ ตามมามากมาย การรับประทานอาหารจึงเป็นกุญแจสำคัญที่ส่งผลต่อสุขภาพของเรา
ในปี 2022 ทุกคนรู้ไหมว่า 1 ใน 8 ของประชากรทั่วโลกมีภาวะโรคอ้วน นั่นเท่ากับว่าในปัจจุบันประชากรมากกว่า 1,000 ล้านคนทั่วโลกเป็นโรคอ้วน (ข้อมูลนี้ถูกเผยแพร่ในปี 2024) การดูแลน้ำหนักตัวจึงไม่ใช่เพียงเรื่องของรูปร่างที่สวยงามหรือตัวเลขบนตาชั่งเพียงอย่างเดียว แต่เป็นเรื่องของการที่เรามีสุขภาพที่ดีจากภายในสู่ภายนอกซึ่งจะส่งผลถึงการมีความสุขในการใช้ชีวิตอีกด้วยค่ะ
การมีสุขภาพที่ดีไม่ใช่การที่เรามีรูปร่างที่ผอมเพรียว แต่หมายถึงการที่เรามีร่างกายที่แข็งแรง สุขภาพจิตที่ดี และน้ำหนักตัวที่เหมาะสมกับสัดส่วนของแต่ละบุคคลนะคะ
วันนี้ วันที่ 4 มีนาคม ของทุกปี เป็นวันคนอ้วนโลก (World Obesity Day) Mental Life by Chanisara อยากจะชวนทุกคนมาย้อนคิดถึงเรื่อง การมีน้ำหนักตัวที่เหมาะสมเป็นกุญแจสำคัญของการมีสุขภาพดี รวมถึงมาค้นหาคำตอบกันว่าทำไมการลดน้ำหนักอย่างการอดอาหารไม่ได้ทำให้เราผอมได้ในระยะยาวกันค่ะ
เมื่อ “ความอ้วน” ไม่ใช่เรื่องของภาพลักษณ์ แต่เป็นเรื่องสุขภาพและอายุขัย
การลดความอ้วนไม่ใช่แค่เรื่องของภาพลักษณ์แต่เป็นเรื่องของสุขภาพ เพราะการที่เราอ้วนจะทำให้ร่างกายของเราไม่แข็งแรงซึ่งทำให้เกิดโรคต่างๆ ตามมาไม่ว่าจะเป็น โรคหลอดเลือดหัวใจ โรคหัวใจขาดเลือด ข้อเข่าเสื่อม มะเร็งบางชนิด ไขมันในเลือดสูง ฯลฯ
จากที่กล่าวมาข้างต้นจะเห็นได้ว่า เมื่อเกิดโรคอ้วน ย่อมเกิดความเสี่ยงสูงในการเกิดโรคต่างๆ ตามมาและที่สำคัญไปกว่านั้น คนที่เป็นโรคอ้วนยังเสี่ยงต่อการเสียชีวิตก่อนวัยอันควรมากกว่าคนทั่วไป ซึ่งโดยสถิติแล้ว คนที่เป็นโรคอ้วนจะมีอายุสั้นลงเมื่อเทียบกับคนที่มีน้ำหนักที่เหมาะสมถึง 10 ปี และทุกคนรู้ไหมว่าโรคอ้วนเป็นโรคที่มีปัจจัยเสี่ยงต่อการเสียชีวิตเป็นอันดับ 5 ของโลกเลยทีเดียว เหตุผลที่กล่าวมาจึงสะท้อนให้เห็นว่า การที่เรามีน้ำหนักตัวมากเกินไป ส่งผลกระทบต่อสุขภาพและอายุขัยของเราเป็นอย่างมากค่ะ การมีน้ำหนักตัวที่เหมาะสมจึงเป็นกุญแจสำคัญที่เราไม่ควรมองข้ามค่ะ
น้ำหนักเท่าไร…ถึงเข้าสู่โรคอ้วน
เราจะรู้ได้ไงนะว่าตอนนี้เราเป็นโรคอ้วนรึยัง? แล้วน้ำหนักเท่าไรถึงเป็นโรคอ้วน หรือที่หลายคนเรียกว่า“ภาวะน้ำหนักเกิน” การที่จะบอกว่า คนคนหนึ่งอ้วนหรือไม่ ไม่ได้ขึ้นอยู่กับน้ำหนักตัวแต่ขึ้นอยู่กับดัชนีมวลร่างกาย หรือ ที่เรียกว่า BMI ซึ่งค่าเกณฑ์ BMI มีดังนี้
น้ำหนักปกติ: BMI 18.5 – 22.9 kg/m²
น้ำหนักเกิน: BMI 23 – 24.9 kg/m²
ภาวะอ้วน: BMI 25 kg/m² ขึ้นไป
การลดอาหารไม่ได้ทำให้ผอมในระยะยาว
ทุกคนรู้หรือไม่การอดอาหารไม่ได้ทำให้ผอม มีงานวิจัยจากประเทศสหรัฐอเมริกาได้ศึกษาและค้นพบว่าการคุมอาหารอย่างเข้มงวด อาจจะทำให้คนที่ลดน้ำหนักกินอาหารมากเกินไป ส่งผลให้มีน้ำหนักตัวที่มากขึ้น ซึ่งบางคนอาจจะเกิดโรคผิดปกติทางการกิน งานวิจัยนี้ถูกตีพิมพ์ในวารสาร International Journal of Eating Disorders
รวมถึงมีงานวิจัยอีกหนึ่งชิ้นระบุว่า การลดอาหารเพื่อควบคุมน้ำหนักจะทำได้ในระยะสั้น แต่จะไม่เห็นผลในระยะยาว อาจจะเห็นผลแค่ช่วงปีแรกเท่านั้นค่ะ
ไขมันไม่ใช่ปัจจัยเดียวที่ทำให้เกิด “โรคอ้วน”
ทุกคนรู้หรือไม่ว่า สาเหตุของการเกิดโรคอ้วน ไม่ได้เกิดจากไขมันส่วนเกินของร่างกายเพียงอย่างเดียว แต่อาจเกี่ยวข้องกับ
การเพิ่มของมวลกล้ามเนื้อ การเพิ่มขึ้นของมวลกล้ามเนื้อ อาจจะทำให้น้ำหนักตัวเพิ่มขึ้นตามไปด้วย แต่บางคนอาจไม่ได้มีไขมันส่วนเกิน โดยเฉพาะเด็กและวัยรุ่นที่อยู่ในวัยเจริญเติบโต
การที่ระบบเผาผลาญทำงานประสิทธิภาพลดลง ยิ่งเราเติบโตขึ้นเรื่อยๆประสิทธิภาพของระบบเผาผลาญจะทำงานลดลงตามอายุ ทำให้อาจเป็นอีกหนึ่งปัจจัยของการเกิดโรคอ้วนนั่นเองค่ะ หรือทุกคนเคยสงสัยไหมว่า ทำไมบางคนทานอาหารเยอะมากแต่ไม่อ้วน อาจเป็นเพราะระบบเผาผลาญในร่างกายของคนคนนั้นอาจจะทำงานได้ดีก็ได้ค่ะ
การกระจายไขมันในร่างกาย ส่งผลต่อความอ้วนของเรา หากไขมันกระจายไปอยู่บริเวณช่องท้องจะกระตุ้นให้เกิดการอักเสบและทำให้ระบบเผาผลาญในร่างกายทำงานประสิทธิภาพแย่ลง ซึ่งส่งผลทำให้เกิดความเสี่ยงในการเป็นโรคเบาหวาน หัวใจและหลอดเลือด ในขณะที่หาก ไขมันถูกสะสมบริเวณใต้ผิวหนังจะลดความเสี่ยงของการเกิดโรคต่างๆ ได้มากกว่า เนื่องจากไขมันที่ถูกสะสมใต้ผิวหนังจะไม่สามารถสะสมอยู่รอบๆ อวัยวะได้ รวมถึงไขมันที่ถูกสะสม บริเวณใต้ผิวหนังไม่สามารถปล่อยสารกระตุ้นการอักเสบได้ นั่นเป็นเหตุผลที่ว่าทำไมการที่ไขมันกระจายไปสะสมบริเวณใต้ผิวหนังดีกว่าการที่ไขมันสะสมอยู่บริเวณช่องท้องนั่นเอง
Lifestyle การใช้ชีวิต ก็เป็นอีกหนึ่งปัจจัยที่ทำให้เกิดโรคอ้วน เช่น พฤติกรรมการกินของเรา สาเหตุที่กล่าวมาข้างต้นเป็นสาเหตุบางประการที่ทำให้เกิดโรคอ้วนนอกจากการสะสมไขมันนั่นเองค่ะ
การมีน้ำหนักตัวที่เหมาะสม เป็นกุญแจสำคัญของการมีสุขภาพดี การรักษาน้ำหนักให้สมดุลกับร่างกาย จึงไม่ใช่เพียงตัวเลขบตาชั่ง แต่เป็นอีกหนึ่งเคล็ดลับของการมีสุขภาพดีและมีชีวิตที่ยั่งยืนนั่นเองค่ะ
Source
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30097511/
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/33480098/
https://www.scientificamerican.com/article/why-diets-don-t-work-and-what-does/
https://www.betterhealth.vic.gov.au/health/healthyliving/body-image-and-diets
https://bcofa.com/how-obesity-shortens-life-expectancy/
https://www.worldobesity.org/about/about-obesity/prevalence-of-obesity
